Literatura

= Literatura – cytaty =
 * 1) Dan Brown: //Kod Leonarda da Vinci.//
 * 2) Mavis Cheek: //Janice Gentle i seks.//
 * 3) Arturo Pérez-Reverte: //Szachownica flamandzka.//
 * 4) Paul Auster: //Trylogia nowojorska.//
 * 5) José Carlos: //Listy do zabójcy bez znaczenia.//
 * 6) Goeff Nicholson: //Hollywoodzki Dodo.//
 * 7) Jostein Gaarder: //Świat Zofii.//
 * 8) Dorota Terakowska: //Tam gdzie spadają Anioły//.
 * 9) Roland Topor: //Alicja w krainie liter//
 * 10) Agnieszka Taborska: //Abecadło Topora//.
 * 11) Michio Kaku: //Hiperprzestrzeń://
 * 12) Alberto Vázquez-Figueroa: // ALI W KRAINIE CZARÓW //.
 * 13) Irena Hlubek: //TEATR NIEWIELKI.//. Kraków
 * 14) Lucyna Gołębiowska: //Przewodnik po czasach w języku angielskim//.
 * 15) Ewa Willim, Elżbieta Mańczak-Wohlfeld: //A CONTRASTIVE APPROACH TO PROBLEMS WITH ENGLISH.//
 * 16) Lucyna Gołębiowska: //A BOOK czy THE BOOK//
 * 17) Maria Bartosiewicz, Bożena Gorska, Grażyna Sekulska, Krzysztof Wielecki: //Tacy jesteśmy//
 * 18) // Chemia //
 * 19) Julio Cortazar. //Gra w klasy.// „RAYUELA”.
 * 20) Zadie Smith: //o pięknie//
 * 21) Adams Richards: //Wodnikowe Wzgórze//
 * 22) Andrzej Kurkow: //Ostatnia miłość prezydenta.//
 * 23) George Gamow: //Mister Tompkins w krainie czarów//
 * 24) Małgorzata Słomczyńska-Pierzchalska: //Nie mogłem być inny zagadka Macieja Słomczyńskiego//
 * 25) Jonathan Carroll: //Kraina Chichów//
 * 26) Brigid Pastulka: //Dawno, dawno temu i prawie naprawdę//
 * 27) Michael Robotham, //Uprowadzona//
 * 28) Andy Andrews//, Mistrz//
 * 29) Henryk Bieniek, //Zarządzanie czasem//
 * 30)  Dick Francis, //Kryształowy Koń//
 * 31) Joanna Bator, //Ciemno, prawie noc//

1. Kod Leonarda da Vinci // Ref: spadanie (sen) // **Dan Brown: //Kod Leonarda da Vinci.// Tłum. Mazurek Krzysztof. Warszawa, Wydawnictwo Sonia Draga; Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz, 2004**. [|www.danbrown.com] p. 534 Rozdział 104 Kaplica Rosslyn, często zwana Katedrą kodów, znajduje się w Szkocji siedem mil na południe od Edynburga, gdzie kiedyś stała starożytna świątynia Mithraic. Zbudowana przez templariuszy w 1446 roku, kaplica jest pokryta oszałamiającą mozaiką symboli zapożyczonych z tradycji religii żydowskiej, chrześcijańskiej, egipskiej, masońskiej i pogańskiej. Geograficznie kaplica leży dokładnie na linii południka, który przebiega przez Glastonbury. Ta długość geograficzna, zwaną linią Róży, w tradycji jest znacznikiem wyspy króla Artura, Avalonu. Uważana jest też za główny filar uświęconej geometrii Brytanii. To właśnie od tej opiewanej w legendach linii róży bierze swoja nazwę Rosslyn – której nazwa w pierwotnym kształcie brzmiała Roslin. Wieże kościelne Rosslyn rzucały długie wieczorne cienie, kiedy Langdon i Sophie Neveu zatrzymali wynajęty samochód na trawiastym parkingu u stóp wzgórza. Krótki lot z Londynu do Edynburga był spokojny, chociaż żadne z nich nie spało, nie mogąc się doczekać tego, co się wydarzy.Patrząc na surową budowlę, wznoszącą się ku zasnutemu chmurami niebu, **Langdon czuł się jak Alicja z Krainy Czarów, spadająca głową w dół do nory królika. To musi być sen**. Ale przecież ostatnia wiadomość Sauniere’a mówiła najwyraźniej. P o d s t a r ą R o s l i n Ś w i ę t y G r a a l c z e k a.

2.Janice Gentel i seks // Ref: Kot, “Dżem jutro”, Jestem już spóźniona // **Mavis Cheek: //Janice Gentle i seks.// Tłum. [Redaktor: Katarzyna Raźniewska]. Poznań, Wydawnictwo Dom Wydawniczy REBIS Sp.z.o.o., 2004. Tytuł orginału //Janice Gentle Gets Sexy//. [1993]** [|www.rebis.com.pl] Okładka: Egzemplarz promocyjny nie na sprzedaż, dostępny jedynie z miesięcznikiem „Twój Styl”. Zażywna, romantyczna, pozornie infantylna Janice Gentle jest autorką wzniosłych i kwiecistych romansów; pisze je z prawdziwą niechęcią, myśląc tylko o jednym: chce zarobić dość pieniędzy, by móc odnaleźć mężczyznę, którego poznała, pokochała i utraciła jednego dnia, przed dwudziestu laty. Dlaczego jednak agentka Janice uparcie zachęca ją, by zachowała anonimowość? Prawdę odkrywa przedstawicielka nowojorskiego wydawnictwa, która przyjeżdża do Londynu namówić Janice, by wprowadziła do swoich romansów seks. [drf: W przypisach od tłumaczki znajdują się m.in. następujące tytuły: Willliam Langland, //Widzenie o Piotrze Oraczu//; William Szekspir, Sen nocy letniej; //GeofreyChaucer, Troilus// i Criseyda, //Opowieści kanterberyjskie//; Gerard Manley Hopkins „//Że przyroda jest heraklitejskim ogniem i o pociesze zmartwychwstania//”; **Lewis Carroll //O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra;//** {//Biblia//}...[ _ __p__. 115 Gretchen O’Dowd rzadko o czymś śniła, ale tu akurat nie było wątpliwości: Wielkie czerwone usta, z licznymi, białymi jak perły zębami, **wisiały nad nią jak ten kot od Alicji z Krainy Czarów. A właściwie to w ogóle mógł być kot**, z tą bujną jasną grzywą i zgrabnym małym noskiem. Jedyną rzeczą, która nie zgadzała się (ale tego akurat należało spodziewać się w snach), były dwa ciemne lusterka nad tymże noskiem, w których widziała własne odbicie. Otwarła szerzej oczy: widziadło ze snu dostało teraz pary ramion i ni stąd, ni zowąd wydało się bardzo rzeczywiste. - Cześć - powiedziało widziadło z amerykańskim akcentem. – Jestem Rohanne Bulbecker. A ty? Gretchen stosownie do sytuacji wrzasnęła przeraźliwie. Przyczyna wrzasku zaczekała, aż wrzask ucichnie, po czym znowu się uśmiechnęła, wyciągając przed siebie złowieszczą, odzianą w rękawicę dłoń. -Nic ci nie zrobię – powiedziała Rohanne Bulbecker, tym dobrodusznym tonem osoby, która doskonale potrafi komuś coś zrobić. Usiadła obok Gretchen i w lusterkach, za którymi ukrywały się jej oczy, ukazało się odbicie okrągłej, różowawobrązowej twarzy stężałej w grymasie strachu. -Czy jakimś cudem znasz może miejsce pobytu Janice Gentle? – spytała łagodnie. Okrągła, różowawobrązowa twarz otrząsnęła się. -N-n-nie –odparła Gretchen, z nadzieją, że to jest właściwa odpowiedź. -I dupa zimna! – zaklęła Rohanne. Trzask uderzenia rękawicą o obleczone w skórę kolano sprawił, że Gretchen wzdrygnęła się i podskoczyła w miejscu. Rozdział 15 p.152 Powiedziała sobie: kiedy świat zdaje się szydzić i odrzucać cię, winnaś czerpać odwagę z włóczni Christine de Pisan, tej, którą władała Pani Nadzieja, tej, którą ukochała sobie Cierpliwość, i tej, którą chroniła tarcza Wiary. Nad głową usłyszała kroki, trzaśnięcie drzwiami, gruchotanie i brzęk tłuczonych butelek, jakby ktoś je specjalnie kopał. Ze schodów sturlał się podskakujący, pęknięty z boku kubek z jogurtem. Zatrzymała się. Kroki były coraz bliżej, niosły z sobą powiew irytacji. Janice przywarła do ściany **na widok młodej kobiety, która zbiegała w dół schodów, mrucząc do siebie niczym Królik z Krainy Czarów odziany w elegancką, białą suknię: „Już jestem spóźniona. Już jestem spóźniona”.** I jeszcze: ”Dlaczego ja?” W tym momencie przystanęła z oszalałym wzrokiem, by spytać: „On jest w Hongkongu, więc co ja tu robię?” Janice potrząsnęła głową, starając się wyglądać jak strona zainteresowana. -Czy ja nie mam lepszych zajęć? Czy on by przyszedł do mnie i umył mój zlew? – Młoda kobieta spojrzała nagle na swoje ręce. **Oprócz niepokalanej sukni nosiła również parę jaskrawożółtych rękawiczek.** Zagapiła się na nie takim wzrokiem, jakby zobaczyła krew. – No popatrz tylko – powiedziała. Janice usłuchała. Młoda kobieta zdarła jedną rękawiczkę z towarzyszeniem głośnego trzasku gumy, po czym cisnęła ją beztrosko i energicznie za siebie niczym Rosjanin kieliszek. -No powiedz sama. Czy on by przyszedł do mojego mieszkania i zrobił to dla mnie? No powiedz? Czy ten pieprzony Jeremy zrobiłby to ?- Poruszając się teraz mechanicznie i leniwie niczym manekin, zerwała powoli druga rękawiczkę i pozwoliła wypaść jej z ręki, na podłogę. I potem, zastukawszy lśniącymi obcasikami, **skręciła za róg i zniknęła.** Janice pomyślała o swoim pięknym Dermocie Pollu i zastanowiła się ze smutkiem, czy on ma zlew. A jeśli on ma zlew, to ciekawe, czy sam go myje, a jeśli nie myje go sam, to czy ma kogoś, kto by go mył za niego? To mogła być ona, gdyby sprawy potoczyły się inaczej ... [p153] Podniosła rękawiczki. To wszystko było pomieszanie z poplątaniem. Jakby cały czas żyła na opak i potrzebowała kogoś, kto by ją poprawił.

- ** Istniej zasada: Dżem jutro, dżem wczoraj ... ale żadnego dżemu dziś [powiedziała Biała Królowa]. ** - ** Ale czasem musi zdarzyć się, że będzie „dżem dziś” – zaoponowała Alicja. ** - ** Nie, nie może tak się zdarzyć – powiedziała Królowa. – Dżem jest co drugi dzień, a dziś nie jest co drugi dzień, prawda? ** - ** Nie rozumiem – powiedziała Alicja. – To jest okropnie zagmatwane! ** - ** Są to skutki życia na wspak – powiedziała łagodnie Królowa. Wszystkim się od tego początkowo kręci w głowie ...* **

Tak pomyślała Janice, nadziawszy się na ten bałagan i cudzą awanturę. Upuściła rękawiczki nieopodal i trąciła piętą rozbitą butelkę od mleka. Na kartce do niej doczepionej widniało: „Wznowić dostawy od dzisiaj”. Zrobiła kilka głębokich wdechów, wymieniła kwef pielgrzymującej kobiety na męstwo tarczy krzyżowca i podjęła swoją wędrówkę w stronę drzwi Sylvii Perth. p. 212 -Powinnam już iść – powiedziała ponuro Rohanne – muszę jutro zdążyć na samolot. -Czeka na ciebie ktoś miły? -Morgan Pfeiffer – odparła ponuro Rohanne. -Nikt z jakiegoś bardziej romantycznego kontekstu? -Niestety – potwierdziła Rohanne. Pomyślała o Herbim. –A w każdym razie nikt podpadający pod kategorię //Vous ou Mort//. -Ja, jakkolwiek by liczyć, jestem zakochana od dwudziestu lat – oznajmiła Janice. – I to mnie nakręca. -A ja – odparła Rohanne – z powodzeniem unikam miłości i mnie to włąśnie nakręca. Janice klepnęła ją w kolano. Spróbuj choć raz na odwrót, dla odmiany. **Przejdź na drugą stronę lustra**. Nigdy nie wiadomo, może tak ci się spodoba. -Rzuciłam kołonotatnikiem w mojego ostatniego kochanka – zdradziła Rohanne – i jeszcze tego samego dnia przyleciałam do Londynu. Trafił go w goleń. -Lepiej w goleń niż w coś innego –stwierdziła Janice i mrugnęła zaskakująco sugestywnie.

3. Szachownica flamandzka // Ref: szachy, Lewis Carroll – akrostychy, „wygląda jak szachownica” // **Arturo Pérez-Reverte: //Szachownica flamandzka.// Tłum. Filip Łobodziński, Warszawa, Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2001.** [] **. Tytuł oryginału : //La tabla de Flandes .// // Ang: The Flanders Panel //** p. 45 [Rozdział] II. Lucynda, Oktawio, Scaramuccio
 * Wygląda to zupełnie jak wielka szachownica **
 * -powiedziała wreszcie Alicja. **

Dzwonek u drzwi zaczął dźwięczeć, kiedy tylko Julia przekroczyła próg antykwariatu. Wystarczyło kilka kroków, by wejść na powrót w przyjazny, tak dobrze znajomy, spokojny świat. (...) Wnętrze było pstrokate jak porcelanowe figurki z // commedii dell’arte // sygnowane przez Bustellego – Lucynda, Oktawio i Scaramuccio – prawdziwa duma Cesara i ulubione zabawki Julii, kiedy była jeszcze małą dziewczynką. Może dlatego antykwariusz nigdy nie chciał się ich pozbyć, ( ...). p.65 ...- Zerknął na ślad po van Huysie na ścianie i przymknął powieki z wesołym uśmiechem. - Czyli, że nasz malarz lubił zagadki... - Na to wygląda – odparła Julia. Belmonte wskazał gramofon, z którego wciąż płynęła muzyka. - Nie on jeden. Kiedyś często zdarzały się dzieła sztuki ze zgadywankami i ukrytymi kluczami. Weźmy na przykład Bacha. Dziesięć kanonów tworzących //Musikalisches Opfer// należy do najdoskonalszych rzeczy, jakie skomponował, a mimo to żadnego nie spisał w całości od początku do końca... Pozostawił tu pewien margines dowolności, jak gdyby chodziło o łamigłówki, które stawiał Fryderykowi pruskiemu... To nierzadki w owej epoce chwyt muzyczny. Pisało się temat, zaopatrywało go w kilka mniej lub bardziej enigmatycznych wskazówek i pozwalało, żeby kanon powstały na bazie tego tematu odkrył jakiś inny muzyk czy wykonawca. Czyli, inny gracz, bo mówimy tu o grze. - To ciekawe – odezwała się Menchu. - Nawet nie mają panie pojęcia, do jakiego stopnia. Bach, jak zresztą wielu artystów, lubił pułapki. Nieustannie stosował fortele, żeby nabrać publiczność: drobne sztuczki z nutami czy literami, pomysłowe wariacje, nietypowe fugi. A przede wszystkim manifestował kolosalne poczucie humoru... Na przykład w jednym z utworów sześciogłosowych po kryjomu wprowadził własne nazwisko do dwóch najważniejszych głosów. **Ale nie ograniczajmy się** **tylko do muzyki: Lewis Carroll, nie dość, że matematyk i pisarz, to jeszcze wielbiciel szachów, w wierszach przemycał akrostychy...** Jest wiele inteligentnych sposobów na ukrycie pewnych informacji w muzyce, w wierszu czy obrazie. - Bez wątpienia- odrzekła Julia. – Symbole i tajemne klucze często pojawiają się w sztuce. Nawet w sztuce współczesnej... Tyle, że nie zawsze mamy informacje, które pomogłyby nam odczytać te tajemne przesłania, zwłaszcza sprzed wielu lat. (...) p.164 Zobaczyła w lustrze weneckim swoje odbicie, mroczny cień pośród mroków, ledwie widoczną białą plamę twarzy, zatarty kontur, wielkie ciemne oczy – **po drugiej stronie lustra wyłaniała się Alicja.** Przejrzała się też w van Huysie, w zwierciadle odbitym w lustrze weneckim, w odbiciu odbicia. I znowu poczuła, że o tak późnej porze lustra, obrazy i szachownice płatają wyobraźni niecne figle. A może to tylko przemiany czasu i przestrzeni, bezwartościowych pojęć względnych. p.166 (...) Julia zagłębiła się w fotelu i spojrzała na sufit, usiłując uporządkować myśli. Wcześniej pozapalała wszystkie światła w pokoju, żeby odegnać otaczające ją widma. Rubieże rzeczywistości powracały z wolna, wypełniając na nowo czas i przestrzeń. Doszła ostatecznie do wniosku, że do całej sprawy można podejść w sposób dużo bardziej praktyczny. **Wedle właściwego punktu widzenia, Julia nie powinna przyjmować roli Alicji, ale raczej dorosłej Wendy.** Żeby spojrzeć na to od takiej strony, wystarczyło zamknąć oczy, otworzyć je, popatrzeć na van Huysa tak, jak patrzy się na zwykły obraz sprzed pięciu stuleci (...)
 * Lewis Carroll, //O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra,// **
 * (Przeł. Maciej Słomczyński) **

4. Trylogia nowojorska Ref: Humpty Dumpty, „//Humpty Dumpty na murze siadł// ..., Kiedy //ja// wymawiam jakieś słowo...” **Paul Auster: //Trylogia nowojorska.// Tłum. Michał Kłobukowski, Warszawa, Wydawnictwo :NOIR SUR BLANC, wydanie drugie, 2001. Tytuł oryginału : //The New York Trilogy// [was originally published in the USA as //City of Glass// (1985), //Ghosts// and //The Locked Room// (1986)]**

p. 76 - Czy ja pana skądś znam? – spytał [drf: Stillman]. - Nie sądzę – odparł Quinn. - Nazywam się Henry Dark. (...) - Ano właśnie. Tak, teraz sobie przypominam. Henry Dark. – Stillman zamilkł na dłuższą chwilę, po czym pokręcił głową. – Niestety, drogi panie, to niemożliwe. - Dlaczego? - Dlatego, że żaden Henry Dark nie istnieje. - Mogę być innym Henrym Darkiem. Innym niż ten nieistniejący. - Hmmm. Tak, rozumiem. Owszem, zdarza się, że dwaj ludzie noszą identyczne nazwisko. Bardzo możliwe, że istotnie nazywa się pan Henry Dark. Ale nie jest pan tym właściwym Henrym Darkiem. - To pana dobry znajomy? Stillman roześmiał się, jak z dobrego żartu. - Niezupełnie – rzekł. – Widzi pan, nigdy nie było żadnego Henry’ego Darka. Sam go wymyśliłem. To wytwór mojej wyobraźni. - Niemożliwe – z udanym niedowierzaniem powiedział Quinn. - Możliwe. To postać z książki, którą kiedyś napisałem. Czysta iluzja. - Nie przyszłoby mi do głowy. - Nikomu nie przyszło. Wszystkich wyprowadziłem w pole. - Zdumiewające. A właściwie po co? - Widzi pan, Henry Dark był mi potrzebny. Doszedłem wtedy do pewnych przekonań, zbyt niebezpiecznych i kontrowersyjnych jak na owe czasy. Postanowiłem więc udać, że przejąłem je od kogoś innego. Chroniłem się w ten sposób. - Czemu wybrał pan to akurat nazwisko? - Dobrze brzmi, nie uważa pan? Ogromnie je lubię. Takie tajemnicze, a jednocześnie jak najbardziej stosowne. Pasowało do moich celów. Ma poza tym pewne ukryte znaczenie. - Aluzja do ciemności? - Nie, nie. Coś znacznie mniej oczywistego. Inicjały, H. D. Były dla mnie nadzwyczaj ważne. - Czemuż to? - Nie ma pan ochoty zgadnąć? - Nie bardzo. - Och, proszę spróbować. Do trzech razy sztuka. Jeśli pan nie zgadnie, powiem panu. Quinn zastanowił się chwilę. Starał się, jak mógł. - H. D. – powtórzył. – Henry David? Henry David Thoreau? - Kulą w płot. - A może po prostu H. D.? Tak podpisywała się Hilda Doolitle, ta poetka. - Jeszcze gorsze pudło. - No dobrze, ostatni raz.. H. D. H... i D... Chwileczkę... Może... Chwileczkę... Ach... Tak, już mam. H oznacza Heraklita, filozofa-płaksę... a D – Demokryta, filozofa-śmieszka. Heraklit i Demokryt, bieguny dialektyki. - Bardzo zmyślna odpowiedź. - Zgadłem? - Nie, oczywiście, że nie. Ale odpowiedź, tak czy owak, zmyślna. - Nie powie pan, że się nie starałem. - Nie, nie powiem. I właśnie dlatego w nagrodę zdradzę panu prawidłowe rozwiązanie. Za pańskie trudy. Jest pan gotów? - Tak. - Za inicjałami H.D. w nazwisku Henry’ego Darka kryje się Humpty Dumpty. - Kto taki? - Humpty Dumpty. No, wie pan. Jajo. - „Humpty Dumpty na murze siadł”? - Ten sam. - Nie rozumiem - Humpty Dumpty: najczystsze ucieleśnienie kondycji ludzkiej. Niech pan uważnie posłucha. Czym jest jajo? Tym, co się jeszcze nie narodziło. Paradoks, prawda? Jak bowiem może Humpty Dumpty żyć, skoro się nie narodził? A jednak żyje – nie ma co do tego cienia wątpliwości. Wiemy, że żyje, bo włada mową. Mało tego: Ma własną filozofie języka. **„Kiedy ja wymawiam jakieś słowo – rzekł Humpty Dumpty cokolwiek wzgardliwym tonem – znaczy ono dokładnie to, co chcę, żeby znaczyło – ni mniej, ni więcej”. Pytanie tylko – powiedziała Alicja – czy rzeczywiście potrafisz nadać słowom tyle znaczeń”. „Kto ma kim władać, oto jedyne pytanie” – odparł Humpty Dumpty.** - ** Lewis Carroll. ** - ** „Po drugiej stronie lustra”, rozdział szósty. ** - Ciekawa sprawa - Więcej niż ciekawa, drogi panie. Zasadnicza. Proszę uważnie słuchać, to może pan się czegoś przy okazji nauczy. **Humpty Dumpty w tej krótkiej przemowie do Alicji określa szanse ludzkich nadziei i wskazuje klucz do naszego wybawienia: musimy stać się panami swoich słów, zmusić język, żeby odpowiadał naszym potrzebom. Humpty Dumpty był prorokiem, człowiekiem, który głosił prawdy, do jakich ówczesny świat nie dorósł.** - Człowiekiem? - Daruje pan przejęzyczenie. Był oczywiści jajem. Ale w tym przejęzyczeniu kryje się nauka, która pomoże mi dowieść swego. Otóż każdy człowiek jest jajem, w pewnym sensie. Istniejemy, lecz jeszcze nie odnaleźliśmy przeznaczonej nam formy. Stanowimy czysty potencjał, przykład tego, co dotychczas się nie ziściło. Albowiem człowiek jest istotą upadłą – wiemy to z Księgi Rodzaju. **Humpty Dumpty to także istota upadła. Spada z muru i nikt nie potrafi złożyć go do kupy – ani król, ani jego konie, ani ludzie.** Tymczasem ten właśnie cel musimy sobie wytyczyć. Naszym ludzkim obowiązkiem jest przywrócić jaju pierwotny stan. Bo **Humpty Dumpty to każdy z nas, drogi panie. Pomagając jemu, pomagamy sobie.** (79)

5. Listy do zabójcy bez znaczenia // Ref: Humpty Dumpty, „Humpty Dumpty na murze siadł ..., Kiedy **ja** wymawiam jakieś słowo...”, Jabbersmok // **J****osé Carlos: //Listy do zabójcy bez znaczenia.// Tłum. Agnieszka Rurarz, Warszawa, Warszawskie Wydawnictwo Literackie, 2005. Tytuł oryginału : //Cartas de asesino insignificante// [1999]**

p. 112 (...) Z powodu bezbronności oczu wydawało mi się, że znajduję się raczej w głębi własnego ciała niż w barze, pogrążając się we wspomnieniach o książkach, pomysłach, wcale, lub prawie wcale, o ludziach. Krótkowidz bez okularów przeżywa ciekawe doświadczenie. Jakbym naprawdę miała umrzeć: zamazujące się obrazy to jeden ze środków, jakie najczęściej służą opisowi osoby konającej, wykrwawiającej się, wpatrzonej w kogoś bliskiego, póki ten nie zamieni się w plamę, która będzie się coraz bardziej zacierała i na koniec zaniknie. Zaniknie.

Fantasmagoria
Ku własnemu zaskoczeniu zaczęłam się zastanawiać, co też mógł zobaczyć Kot z Cheshire, gdy kolejny raz zanikał. Może z jego punktu widzenia to świat się oddalał, mętniał, a zatem stawał się nierzeczywisty, rozmywał się. // „You’ll see me there”, said the Cat, and vanished **[1]** //. Przypomniałam sobie dokonany przeze mnie przekład tej cudownej fantasmagorii logiki. Wydawnictwo, dla którego wówczas pracowałam, poprosiło mnie o wersję „poważną”, uważało bowiem, że obie //Alicje// to dzieła dla dorosłych. (...)

Fantasmagoria
Profesor Gerardo Gracián, Jeden z moich guru na anglistyce, miał kuriozalną teorię na temat Dżabbersmoka [2], niezrozumiałego wiersza, który Carroll umieszcza w drugiej części swojej //Alicji//: //O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie lustra.// Twierdził, że oryginalnym pomysłem autora było ukazanie kruchości znaczeń, iluzji słów w każdym tekście w zestawieniu z wrażeniem, jakie sprawia całość. „Kiedy Alicja kończy czytać wiersz – mówił – odnosi w r a ż e n i e, że jest on niezwykle piękny, ale go nie r o z u m i e. Wiele słów nie pochodzi z jej języka, ale wyłapuje ona pewne z n a c z e n i e owej Gestalt. Jej głowa zapełnia się pomysłami, ale nie ma pojęcia jakimi. Ma jedynie l o g i c z n ą pewność co do treści: k t o ś zabił c o ś. Przyznajemy jej rację; czytelnik podziela jej pewność. Jeśli się państwo dobrze przyjrzą – to był jego sposób na zaznaczenie, że to, co powie, jest ważne – to każdy język jest dla czytelnika dżabbersmoczy, nawet własny: słowa mają różne znaczenie w zależności od kontekstu, epoki, użycia przez autora. Słowa gołe są n i e z r o z u m i a ł e. Dobry przekład to taki, który uchwycił z n a c z e n i e całości. Owa magia, którą widać i której nie widać, owo złudzenie optyczne stanowią właśnie to, co odróżnia jednego autora od drugiego. Żaden autor nie jest słownikiem. Wszyscy bawią się nierealnością języka i tworzą obrazy, ale te z a n i k a j ą w powietrzu, bo słowa są n i e r e a l n e. Jednakże, podobnie jak Kot z Cheshire, tekst zanika na naszych logicznych oczach, pozostawiając zawsze uśmiech. I ten właśnie uśmiech powinniśmy zachować w tłumaczeniu.” // Zakazana myśl II // „Ale nie chcieć myśleć o Julianie to myśleć o nim; bo Julian to coś, o czym się myśli i o czym się nie myśli, co widać i czego nie widać. Coś, co znika, pozostawiając zawsze uśmiech, taka cudowna fantasmagoria logiki, dżabbersmok mojego życia. (...) Zastanawiam się, co też pomyślałby profesor Gracián o tym, co mi się przytrafia. Ogólnie idea byłaby oczywiście taka, że ktoś chce zabić coś. Uśmiech, ale z wyszczerzonymi zębami. Bo śmierci nie da się przełożyć na życie. Śmierć jest dżabbersmocza dla każdej żywej istoty. Tylko autor swojej własnej śmierci rozumie, czym ona jest, my widzimy znikające ciało i ostateczny uśmiech. Tu, w Roquedal, śmierć tłumaczono w taki właśnie sposób: to mężczyzna, który prosi cię, byś się zrobiła na bóstwo i wyszła tak na ulicę, zanim cię poślubi. Śmierć jest dobrą partią dla kogoś, kto już nie chce żyć. Przyzywasz ją, dajesz jej znaki swoim ciałem, a ona przychodzi i prawi ci pochlebstwa. Ale możesz spłoszyć ją krzykiem jak strachliwego kota. (...) 117. W pewnej chwili straciłam równowagę z powodu obcasa i oparłam się o ścianę. Silny podmuch bryzy na ulicy Trocha oszukiwał moje zmysły. Zdawało mi się, że widać mi gołą pupę. Niezupełnie tak było, chociaż może: Sukienka podkreślała kształt pośladków, oblepiając mi je jak skóra. Moja nagość była widoczna i niewidoczna; byłam roquedalką, jak kot – **Kot z Cheshire** – Matki Boskiej, jak puste oblicze Króla Majowego, jak „bezimienna karta” Paki Cruz, jak dobry przekład – według profesora Graciana – jak pan, zabójca moich dni. Człowiek, który dziś ze mną skończy. Słowo Objawiło mi się słowo niczym ptak spłoszony przez dziecko: sterany. Wiedziałam, że jestem sterana. Ten imiesłów od czasownika „sterać” oznacza „zmordowany”, „padnięty, „skonany”. Sam czasownik jest przestarzały. Dziś używamy jego imiesłowu jako przymiotnika w sensie: wycieńczony, utrudzony, półżywy. „Ale ja czuję się sterana w znaczeniu imiesłowowym – pomyślałam. - Poza tym słowa są nierzeczywiste: mogę chodzić sterana, jak gdyby ten wyraz, sterany, sterana został wymyślony przez mnie. Mogę napisać: //Carmen del Mar szła naga i sterana z oczami wzniesionymi ku światłu, a stopami o kilka centymetrów ponad ziemią,// i to, co napiszę, **zanika w powietrzu, lecz pozostawia uśmiech znaczenia,** a kiedy to napiszę, przywrócę to rzeczywistości, jak własną śmierć.” (...) 120

Jak powinno odbyć się moje zabójstwo
Ktoś puka do drzwi, na przykład właśnie teraz; ja, stukając obcasami, idę je otworzyć; otwieram i niechcący gryzę się w uszminkowaną na czerwono dolną wargę – to chyba jasne, że nie chodzi o dolne wargi, niech mi pan wierzy, musiałbym się natrudzić, żeby się ugryźć; powiedzmy, żeby nie interpretował pan źle mojego **dżabbersmoka**, o wargę pośrednią – widzę pana na progu, Murzyna Christmasa, Króla Majowego; zanim zdołam wypowiedzieć słowo, zabija mnie pan (najprawdopodobniej będzie pan musiał jedynie zacisnąć trochę mocniej tę siermiężną białą chustę, którą sobie zamotałam na szyi). Umieram. I już. W powieściach jednak to nie wystarcza. Nie można pisać o chwili śmierci. Taka chwila nie istnieje. Można mówić o agonii, o utracie wzroku, o nagości, o gwałcie, o krwotoku. Wszystko to istnieje. Ale śmierć nie. Pan mnie zabije, ale to ja umrę. To kwestia języka, jak wszystkie: nigdy nie zdołam umrzeć, bo akt umierania nie jest aktem, to koniec utworu, jest poza utworem i poza mną, dzieje się gdzieś poza granicami i poza opisem. Ja nigdy nie umrę; kiedy pan mnie zabije, będzie chwila agonii i grozy, może niezdrowej przyjemności, ale nic poza tym. A kiedy pan powie : „Nie żyje”, ja już nie będę mogła potwierdzić. Zabić to nie uśmiercić, jak pan sądził. Zabić to „zabić coś” – jakiegoś **dżabbersmoka** na przykład – pozostawić ten uśmiech nieboszczyka, gdy zaniknie ciało, które już nie będzie mną. „Śmierć nie jest wydarzeniem w życiu. Nie przeżywa się śmierci.” Gdzie ja to czytałam? Już wiem!

* „-Zobaczysz mnie tam – powiedział Kot i zniknął”. L. Carroll, **//Przygody Alicji w Krainie Czarów//, przeł. Maciej Słomczyński, Czytelnik, Warszawa 1972.**


 * Ibidem.

6. Hollywodzki Dodo Ref: Dodo, „Ale kto wygrał?” **Goeff Nicholson: //Hollywoodzki Dodo.// Tłum. [Redaktor Krzysztof Tropiło]. Poznań, Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o. o. 2005.** p. 6 - Ale kto wygrał? Na to pytanie Dodo nie mógł odpowiedzieć bez długiego namysłu i stał przez pewien czas z palcem przytkniętym do czoła ( w pozie, w jakiej zwykle widujecie Shakespeare’a, na przedstawiających go wizerunkach) (...) ** (Przeł. Maciej Słomczyński) ** p.224 Wiesz, gdzieś tak podczas kręcenia tego pornosa przyszło mi do głowy, że byłoby naprawdę super, gdybym w obu filmach skorzystał z tej samej obsady i ekipy. Umieścić tych dziwnie wyglądających, amatorskich wykonawców porno w awangardowym, artystycznym filmie o dodo - to się wydało jakby pociągające. Przynajmniej podniosłoby atrakcyjność tego filmu. W końcu zdecydowałem, że tego nie zrobię (...) Oprócz niej i Dorothy musiałem zebrać obsadę do filmu, gdzie tylko mogłem. Obdzwoniłem gorączkowo wszystkich znanych mi ludzi, roszczących sobie kiedykolwiek pretensje do zawodu aktora (...) Gdzieś po drodze wpadłem na pomysł, że byłoby naprawdę świetnie mieć w tym filmie dziecko, małą dziewczynkę, by nadać mu nastrój jakby //Alicji w Krainie Czarów//, jakby śmierci niewinności. Tak się złożyło, że jedna z moich znajomych, która sama grała epizodyczne role, miała ośmioletnią córkę z ambicjami. Błagałem je obie, żeby wystąpiły w moim filmie. Matka powiedziała, że dobrze, wystąpią obie, pod warunkiem, że dzieciak będzie mógł trochę postepować. Ja na to, co za problem. Stepowanie, pewnie. Mogłem to zawsze potem wyciąć. (...) p.243 - Chcesz wiedzieć, dlaczego przestałam być aktorką? Chciałem, chociaż wydawało mi się, że nie jest to zbyt odpowiedni moment, żeby się o tym dowiedzieć. Z drugiej strony wiedziałem, że nic jej nie powstrzyma. - To się stało z powodu pewnego mężczyzny – powiedziała. – No, dwóch mężczyzn. Pierwszy był moim chłopakiem. Chyba byliśmy zakochani. Był bystry i chciał robić filmy. I był rysownikiem kreskówek. Chciał robić pełnometrażowe filmy animowane i chyba można powiedzieć, że wyprzedzał swoją epokę. To było na długo przed //Królem lwem// i wszystkimi tymi rzeczami. I spotkaliśmy się z pewnym facetem, producentem, który powiedział, że jest tym zainteresowany, a my powiedzieliśmy „wspaniale”, więc dał nam pieniądze na rozruch. - Co to był za film? – zapytałem. - // Alicja w Krainie Czarów //. Znasz //Alicję w Krainie Czarów//? - Każdy zna //Alicję w Krainie Czarów.// - Dałbyś komuś pieniądze na zrobienie filmu na jej podstawie? - W rzeczywistości nakręcono parę //Alicji// – powiedziałem. – Jedną z Dudleyem Moore’em, jedną Carym Grantem w roli Żółwiciela. No i tak naprawdę była kreskówka Disneya. - Nie bądź palantem, Henry. - Przepraszam – powiedziałem. - Tak czy inaczej nie mówię, że nie było precedensów, ale ten mój chłopak nie nadawał się do tego. Zainteresował się //Alicją// tylko z powodu aluzji do prochów. Chyba byłam naiwna. Może on też. Była kupa spotkań, kupa ludzi (...). Pieniądze po prostu wyparowały. Część z nich wyparowała przez jego nos, no dobra, przez mój też. Ale ja byłam tą poważną osobą, tą z poczuciem odpowiedzialności. To ja cały czas mu mówiłam: napisz scenariusz, rozrysuj kadry, zrób przynajmniej trochę rysunków. - Zrobił rysunki? - Parę. - Zrobił jakiś rysunek dodo? - Może. Nie wiem. Kogo to obchodzi?
 * Lewis Carroll, //Przygody Alicji w Krainie Czarów//, 1865 **

7. Świat Zofii Ref: Alicja, królik, „//Wypij mnie”// **Jostein Gaarder: //Świat Zofii.// Tłum. Iwona Zimnicka. Warszawa, Jacek Santorski & CO WYDAWNICTWO [wyd. IV],. 1995**. [|http://www.jsantorski.com.pl] KANT // ... niebo gwiaździste nade mną, prawo moralne we mnie... // __ p. 364 __ __ Kiedy [drf: Zofia] wyszła na ścieżkę, dostrzegła nagle że coś się rusza wśród pni. Przypomniał jej się Czerwony Kapturek wędrujący samotnie przez las do babci, ale postać migająca między drzewami była znacznie mniejsza. (...) __ __ Zofia stanęła jak wryta, gdy zrozumiała, że to pluszowy miś. __ __ Że ktoś zostawił w lesie pluszową zabawkę, nie było niczym dziwnym. Ale ten miś był jak najbardziej żywy i bardzo, bardzo czymś zajęty. __ __ - Hej, hej! – powitała go Zofia. __ __ Mały miś odwrócił się gwałtownie. __ __ - Nazywam się Kubuś Puchatek – powiedział. – Niestety zabłądziłem w lesie w tym dniu, którego gdyby nie to, byłby taki piękny. Ciebie w każdym razie nigdy jeszcze nie widziałem. __ __ - Może po prostu nigdy dotąd mnie tu nie było – powiedziała Zofia. - I wobec tego może nadal jesteś w domu, w Stumilowym Lesie. __ __ - Nie, to za trudne dla mnie. Musisz pamiętać, że jestem Misiem o Bardzo Małym Rozumku. __ __ - Słyszałam o tobie. __ __ - To pewnie ty jesteś Alicja. Krzyś opowiadał mi kiedyś o tobie i pewnie w ten sposób się spotkaliśmy. Wypiłaś trochę z jednej butelki i zaczęłaś się zmniejszać, a potem upiłaś z drugiej butelki i wtedy znów zaczęłaś rosnąć. W ogóle trzeba uważać na to, co się bierze do ust. Ja sam zjadłem kiedyś tyle, że ugrzęzłem w norze Królika. __ __ - Nie jestem Alicją. __ __ - Nie ma znaczenia, kim jesteśmy. Najważniejsze, że jesteśmy. Tak mówi Sowa Przemądrzała, a ona ma bardzo duży rozum. __ KIERKGAARD // ... Europa na skraju bankructwa... // p. 401 Nagle Zofia usłyszała pukanie do drzwi. Alberto skarcił ją spojrzeniem. - Nie pozwolimy, by nam przeszkadzano. Pukanie przybrało na sile - Opowiem ci o pewnym duńskim filozofie, któremu nie w smak była filozofia Hegla - zapowiedział Alberto. Ale pukanie przerodziło się w łomot, od którego całe drzwi się trzęsły. - To oczywiście major znów przysyła kolejną postać z bajki, chcąc sprawdzić, czy damy się złapać na ten lep – stwierdził Alberto. – Podobne sztuczki nic go nie kosztują. - Ale jeśli nie otworzymy drzwi i nie zobaczymy kto to jest, nic go nie będzie kosztowało zburzenie całego domu. - Może masz rację. A więc otwórzmy. Podeszli do drzwi. Zofia przypuszczała, że ujrzy jakąś ogromną postać. Ale na schodkach prowadzących do chaty stała nieduża dziewczynka w letniej, kwiecistej sukience. Miała długie jasne włosy. W dłoni trzymała dwie buteleczki, jedną czerwoną, drugą niebieską. - Cześć! – przywitała ją Zofia. – Kto ty jesteś? - Mam na imię Alicja – przedstawiła się dziewczynka i dygnęła onieśmielona. - Dokładnie tak jak myślałem – pokiwał głową Alberto. – To Alicja w Krainie Czarów. - Ale jak tu trafiła? Alicja sama odpowiedziała: Kraina Czarów to kraina bez żadnych grani. To znaczy, że Kraina Czarów jest wszędzie – mniej więcej tak jak ONZ. Dlatego nasza kraina powinna zostać członkiem honorowym ONZ. Powinniśmy mieć swoich reprezentantów we wszystkich komisjach. Bo także ONZ pochodzi z krainy ludzkich snów. - Och, ten major! – burknął Alberto. - A co cię tu sprowadza? – zapytała Zofia. - Miałam przekazać Zofii te dwie filozoficzne buteleczki. Podała Zofii buteleczki. Obydwie były zrobione z przezroczystego szkła, ale jedna zawierała płyn czerwony, a druga niebieski. Na czerwonej butelce widniał napis: „WYPIJ MNIE”, a na niebieskiej: „MNIE TEŻ WYPIJ”. W następnej chwili obok chaty przebiegł biały królik. Poruszał się wyprostowany na dwóch nogach, a na dodatek ubrany był w kamizelkę i surdut. Tuż przed chatką wyciągnął z kamizelki zegarek i westchnął: - Och, mili moi! Spóźnię się! Znów zaczął pędzić. Alicja pobiegła za nim. W biegu dygnęła jeszcze raz i oświadczyła: - Znów się zaczyna. - Pozdrów Dinę i Królową! – zawołała za nią Zofia. Alicja zniknęła. Alberto i Zofia dalej stali na schodach i badawczo przyglądali się buteleczkom. - WYPIJ MNIE i MNIE TEŻ WYPIJ – przeczytała Zofia. – Nie wiem, czy się odważę. Może to trujące. Alberto tylko wzruszył ramionami. - To przecież od Majora, a wszystko, co jest od Majora, jest tylko świadomością. A więc to taki sok z myśli. Zofia otworzyła czerwoną butelkę i ostrożnie przyłożyła ją do ust. Płyn miał dziwny, słodki smak, ale to nie wszystko: jednocześnie coś zaczęło się dziać z otoczeniem. Nagle jezioro, las i chata zaczęły jakby zlewać się ze sobą. Miała wrażenie, że wszystko, co widzi, jest jedną osobą, a tą osobą była sama Zofia. Podniosła wzrok na Alberta, ale wydawało jej się, że i on jest częścią jej duszy. - To bardzo dziwne – powiedziała. – Widzę tak jak przedtem, ale wszystko się ze sobą łączy. Czuję, że wszystko jest jedną świadomością. Alberto kiwnął głową, ale to było tak, jakby Zofia skinęła sama sobie. - To panteizm, czyli filozofia jedności – powiedział. – Duch świata romantyków. Postrzegali wszystko jako jedno wielkie „ja”. To także Hegel, który nie doceniał pojedynczego człowieka i postrzegał wszystko jako wyraz jednego rozumu świata. - -Czy mam napić się z tej drugiej buteleczki? - Tak mówi napis. Zofia odkręciła korek niebieskiej flaszeczki i upiła spory łyk. Ten sok miał smak bardziej orzeźwiający, nieco kwaśniejszy niż czerwony. Ale i tym razem we wszystkim, co ją otaczało, nastąpiła nagła zmiana. W ciągu sekundy działanie czerwonego napoju ustąpiło i wszystko powróciło na dawne miejsca. Alberto z powrotem stał się sobą, drzewa w lesie po prostu drzewami, a jeziorko – niedużym oczkiem wodnym. Ale i to trwało zaledwie sekundę, bo wszystko, co Zofia wiedziała, zaczęło się od siebie odsuwać. Las przestał być lasem, każde drzewo rosło oddzielnie, niczym cały odrębny świat. Każda najdrobniejsza gałązka była niczym baśń, o której można opowiedzieć tysiące baśni. (...) Podniosła wzrok na koronę drzewa. Trzy wróbelki zajęte były swą dziwną zabawą. Zofia już wcześniej wiedziała, że ptaszki siedzą na tym drzewie, zauważyła je także, kiedy wypiła napój z czerwonej buteleczki, ale wtedy nie widziała ich jakby naprawdę. Czerwona buteleczka zatarła wszelkie przeciwieństwa i wszelkie indywidualne różnice. (...) Najdziwniejsze jednak było to, że kiedy znów się podniosła i spojrzała na Alberta, który stał na progu chaty, dostrzegła w nim teraz zadziwiającą osobę. Był jak człowiek z innej planety albo bohater zupełnie innej bajki. Jednocześnie w całkiem nowy sposób przeżywała to, że ona sama jest wyjątkową osobą. Była nie tylko człowiekiem, nie tylko piętnastoletnią dziewczynką. Była Zofią Amundsen i tylko ona nią była. - Co widzisz? – zapytał Alberto. - Widzę, że jesteś niezwykłym cudakiem. - Naprawdę? - Myślę, że nigdy nie zrozumiem, jak to jest: być innym człowiekiem. Na całym świecie przecież nie ma dwóch identycznych ludzi. - A las? - Nie jest już stopiony w jedno. Jest jak wszechświat pełen cudownych baśni. - Wobec tego jest tak, jak myślałem. Niebieska buteleczka to indywidualizm, na przykład reakcja SØRENA KIERKEGAARDA na romantyczną filozofię jedności. Ale współczesny Kierkegaardowi był także inny Duńczyk; myślę o słynnym baśniopisarzu Andersenie. Obdarzony był przenikliwym spojrzeniem, wyczulonym na niepojęte szczegóły przyrody. Filozofem, który dostrzegł to samo ponad sto lat wcześniej, był Niemiec LEIBNIZ. Zareagował na filozofię jedności Spinozy podobnie jak Søren Kierkegaard zareagował na Hegla. (...) Zofia znów przysiadła na schodach koło Alberta. Wypiła łyk z czerwonej buteleczki i wszystko znów zaczęło się ze sobą zlewać. Prawdę mówiąc, zlało się aż za bardzo, bo Zofię ogarnęło uczucie, że żadna różnica nie ma już znaczenia. Musiała jeszcze raz umoczyć język w niebieskiej butelce, by świat stał się mniej więcej taki, jaki był przed przybyciem Alicji. - Ale co jest //prawdą//? – zapytała. – Czy to czerwona butelka czy niebieska daje właściwe odczucia? - I czerwona, i niebieska, Zosiu. Nie możemy powiedzieć, że romantycy się mylili, istnieje bowiem tylko jedna rzeczywistość. Ale może byli zbyt jednostronni. - A co z niebieską butelką? - Sądzę, że Kierkegaard pociągnął z niej kilka głębszych łyków. Był w każdym razie bardzo wyczulony na znaczenie jednostki. Jesteśmy nie tylko dziećmi swojego czasu. Każdy z nas jest poza tym wyjątkowa osobowością, która żyje tylko ten jeden raz. - A tym Hegel szczególnie się nie przejmował? - Nie, bardziej interesowały go grube rysy historii.

8. Tam gdzie spadają Anioły Ref: Książka //Alicja// i ciasteczko **Dorota Terakowska: //Tam gdzie spadają Anioły//. Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2000**. [|http://terakowska.art.pl]

p. 149 Tej nocy trzy osoby czuwały prawie do brzasku, zanim zapadły w krótki sen. Tylko Ewa spała niezwykle mocno, a blask bijący od ukrytego pod poduszką anielskiego pióra otaczał jej głowę jak aureolą. Zaciśnięte powieki drgały, usta jakby mówiły, nogi jakby gdzieś biegły – i psycholog orzekłby, że dziewczynka znajduje się w fazie snu zwanej REM i śni jakąś niezwykle barwną, niemal rzeczywistą historię. ... Ewa biegła przez zieloną łąkę za domem. Biegnąc wiedziała, że jest o wiele mniejsza, niż była naprawdę; była teraz malutka, jak Alicja w Krainie Czarów po zjedzeniu magicznego ciasteczka. „Jestem liliputem? karzełkiem?! hobbitem? Dlaczego tak strasznie zmalałam? Nie, nie zmalałam! Ja tylko mam pięć lat, tak jak WTEDY!” skojarzyła sobie nagle. „I przecież to nie ja! Dlatego ją widzę! To biegnie ONA, mała Ewa sprzed ośmiu lat! p.200 Po wyjściu matki Ewa wstałą z łóżka i podeszła do półki z książkami, by wyszukać sobie coś, czego jeszcze nie znała lub co wyjątkowo lubiła. Mały Książę? Mistrz i Małgorzata? Alicja w Krainie Czarów? Album malarstwa Hieronima Boscha? {Był to album o łabędziach.}

9. ALICJA W KRAINIE LITER Ref: Książka //Alicja// i Alicja, ilustracje, dedykacja **Roland Topor: //Alicja w Krainie Liter//. //O tym, co Alicja odkryła po drugiej stronie kartki//. [Przekład Agnieszka Taborska]. Warszawa, Wydawnictwo ab, 2001**. [|http://www.wab.com.pl], tytuł oryginału: Alice au pays des letters. ISBN: 83-88221-63-9, ISBN: 83-88560-72-7 p. 35 Skulona w fotelu w salonie Alicja podniosła głowę znad książki, którą właśnie przeglądała, i spojrzała w stronę okna. Westchnęła: padający od rana deszcz lał teraz strumieniami. - Co za nuda! Jęknęła.- Pewnie, że zbieranie ślimaków w ogrodzie po deszczu to świetna zabawa, ale najpierw musi przestać padać. Bardzo lubię czytać, chyba jednak wolę biegać za serso lub urządzać piknik. Po czym rozmarzona dodała: -Pewnie dlatego, że jestem małą dziewczynką. Spróbowała wrócić do lektury, ale litery nagle się rozmazały. Nachyliła się nad książką, lecz nic to nie pomogło. Położyła policzek na stronie dwudziestej trzeciej i zasnęła. Coś załaskotało ją w twarz, więc otworzyła jedno oko. Spostrzegła, że strona dwudziesta trzecia, podobnie zresztą jak dwudziesta druga, jest teraz całkiem biała. -No proszę, śnieg zasypał litery – powiedziała do siebie Alicja. A przecież w salonie nigdy śnieg nie pada. Poza tym nie czuła zimna. Znów coś załaskotało ją w policzek, otworzyła więc drugie oko. Ujrzała maleńkiego osobnika, który próbował oswobodzić nogę uwięzioną pomiędzy policzkiem a kartką. Przyjrzawszy mu się uważnie, Alicja stwierdziła, że człowieczek jest ni mniej, ni więcej, tylko literą, a ściśle literą A. Uwolniła go czym prędzej, on zaś natychmiast zaczął masować bolącą nogę, narzekając na roztargnienie dziewczynki. (Do Alicji doszło słowo „bezmyślna”, ale udała, że nie słyszy). Teraz rozumiała, dlaczego kartki są białe: uciekły z nich litery. Widziała zresztą, jak pędzą w jakieś tajemnicze miejsce pod biblioteczką. -Będę ostatnie – biadoliło A. –Oby tylko znalazła się jeszcze dla mnie rola! Kulejąc, A dołączyło do reszty czcionek. Alicja, zaciekawiona, ruszyła za nim. (...) p.44 Z, klęcząc, wybuchło płaczem. -Co – wykrzyknęło – znów nic dla mnie? Mam żonę i dzieci i jestem bez pracy! Wciąż bez pracy! Alicję bardzo wzruszył los Z. Zastanawiała się co mu powiedzieć na pociechę, ale nic nie wymyśliła. Tymczasem Z skandowało zmienionym głosem: -Niezbyt dużo jest zbyt Niezbyt dużo zbójów w Zairze Zapadni w Zanzibarze Niezbyt dużo zebr i zebu Zabijaków, zabobonów, zelantów* Z jest zero. Alicji spodobał się wierszyk Z, choć wydał się jej nieco zawiły. _ *Zelant – gorliwiec, zapaleniec p.54 (...) Rozgorzała zaciekła bitwa i dopiero po dłuższym czasie Alicja zobaczyła, że litery wygrywają. Gramatyka i Składnia uciekły, żegnane wrogimi okrzykami. Na placu boju leżało wielu rannych. p.56 Tymczasem litery zorganizowały na cześć zwycięstwa wielki bal. Łączyły się, nie zważając na ortografię związek zgody. Alicja przeczytała takie na przykład słowa: CIGNSDGLUP albo YUJHYGV albo też RTFGOLEOJPUYTRFDESESEZAZZZE, Nie brakło im fantazji, ale mogły przyprawić o ból głowy. -Dość! – krzyknęła. Ale litery nie chciały przestać: -GYGYGYGYTRZZZZYYYYXTUI. -Dość! Dość! Dość! Zmiłujcie się nad Z! -GHAKJAKGAKGAKGAK.
 * Pamięci Lewisa Carrolla **

Alicja się obudziła.

Siedziała na fotelu w salonie. Książka leżała na podłodze. Jak dawniej, strony pokryte były literami.

Spojrzała w kierunku okna. Przestało padać. Zza chmur wyjrzała tęcza. Alicja zerwała się i przykleiła policzek do szyby, żeby mieć lepszy widok. -Pójdę do ogrodu poszukać ślimaków – pomyślała.

10. Abecadło Topora.

Ref: Książka //Alicja// i Alicja, ilustracje
 * Agnieszka Taborska: //Abecadło Topora//. [Wybór, przekład i wstęp Agnieszka Taborska]. Warszawa, Wydawnictwo ab, 2005. **

p. 12 Do literackich poprzedników Topora należą także Ionesco i Henri Michaux, którego niejaki Piórko przeżywa podobną przygodę, co Gaspard z opowiadania Bzykać Królową. Topor lubił gry słowne i częstochowskie wierszyki. Pisywał piosenki w dadaistycznym duchu i prowadził nieustanną grę archetypicznymi postaciami baśniowych książąt, wróżek, królewien i wiedźm. Nawiązywał do klasyki od **//Alicji w Krainie Czarów//** i //Pinokia// do La Fontaine’a, Lorki oraz dziewiętnastowiecznych powieści i dramatów. Jego twórcza metoda bliska była metodzie Godarda w najlepszych filmach Nowej Fali.: cytowanie klasyków, które gwarantuje, że nie skostnieje się we własnym stylu. p. 34 (Z wywiadu Agnieszki Taborskiej //Cieszyć się wolnością,// „Ex Libris” 1995, nr 76) **Dobre książki dla dzieci są też książkami dla dorosłych, tak jak //Alicja, Pinokio//, //Tomcio Paluch// czy //Wyspa Skarbów.// Zawsze bardzo lubiłem Lewisa Carrolla i //Alicję w Krainie Czarów//. To, co najbardziej sobie cenię w tej książce, to podskórny nurt opowiadania: obok historii //Alicji// jest w niej zaszyfrowanych wiele niewypowiedzianych treści, których odczytywanie zależy od fantazji czytelnika. //Alicja// jest rozprawą o absurdzie, który bardziej odpowiada rzeczywistości niż inne literackie próby jej przedstawienia. Ciekawe, że w tej książce nieobecny jest seks, choć fascynacja Alicją jest wyraźna. Bardzo jest mi bliski ten sposób sugerowania rzeczy bez nazwania ich po imieniu. Większość książek dla dzieci – to schizofreniczne historyjki wypływające z zakłopotania rodziców wątpliwym prezentem, jaki sprawili dziecku, sprowadzając je na świat. Oczywiście trudno mówić dzieciom o śmierci, seksie i nierównościach społeczeństwie. Nie uważam zresztą, że miałoby sens nakładanie na dziecięce barki odpowiedzialności za niedoskonałość świata. Lewis Carroll jest dużo mniej schizofreniczny dzięki posługiwaniu się nonsensem. Dzięki swojemu „prerealizmowi”! Czytelnicy są przyzwyczajeni widzieć w dziewczynkach niedorosłe kobiety. Chłopcy postrzegani są jako przyszli dorośli, których powołanie jest mniej określone; dziewczynki widzi się głównie w roli przyszłych matek. Mimo że ograniczanie roli kobiet do jednej tylko roli jest zbrodnią przeciw ludzkości, większość społeczeństw wciąż je tak traktuje. Alicja, Angina i Zazie Raymonda Queneau nie bawią się lalkami i nic nie sugeruje ich przyszłego macierzyństwa. Dlatego niektórzy czytelnicy czują się wobec nich nieswojo. Wiele osób nie zrozumiało //Alicji// i //Księżniczki Anginy//, wyśmiewających dydaktyzm w literaturze. Na literaturze spoczywa tyle obowiązków, że bardzo mało miejsca pozostaje na bezinteresowność. A bez niej człowiek staje się uboższy. Uważam zresztą że literatura pozbawiona funkcji dydaktycznych wcale nie powoduje, że jej czytelnicy czują się mniej odpowiedzialni za problemy świata.**
 * Alicja **

11. Hiperprzestrzeń Ref: Królik, wpadanie do norki Wszechświaty wielokrotnie połączone p.41 Kiedy budzimy się rano i otwieramy okno, żeby wpuścić trochę świeżego powietrza, oczekujemy, że jak zwykle zobaczymy nasze podwórko. Nie spodziewamy się widoku egipskich piramid. Kiedy zaś otwieramy drzwi, widzimy samochody na ulicy, a nie kratery i wygasłe wulkany tworzące ponury, księżycowy krajobraz. Nie zastanawiając się nawet nad tym jesteśmy przekonani, że możemy bezpiecznie otwierać okna lub drzwi, bez obawy, iż zostaniemy śmiertelnie przestraszeni. Na szczęście nasz świat różni się od filmów Spielberga. Działamy na podstawie głęboko zakorzenionego przekonania (Które niezmiennie okazuje się prawdziwe), że świat jest prosto połączony, że okna i drzwi nie są wejściami do tuneli prowadzących do jakiegoś odległego wszechświata. (W zwykłej przestrzeni każdą pętlę z liny można zawsze zmniejszyć; przestrzeń taką nazywamy prosto połączoną. Jeżeli jednak pętla umieszczona jest wokół wejścia do tunelu, nie można jej ściągnąć do punktu; Pętla wnika wtedy w tunel. Takie przestrzenie nazywamy wielokrotnie połączonymi. Mimo że zakrzywienie naszego wszechświata w niewidzialnym wymiarze zostało zamierzone eksperymentalnie, istnienie tuneli oraz kwestia, czy Wszechświat jest wielokrotnie połączony, są ciągle tematem naukowych dyskusji). Od czasów Georga Bernharda Riemanna matematycy badali własności wielokrotnie połączonych przestrzeni, w których różne obszary przestrzeni i czasu są z sobą splecione. Fizycy, którzy kiedyś myśleli, że to jest ćwiczenie intelektualne, teraz uważnie badają wielokrotnie połączone światy jako praktyczny model Wszechświata. **Modele te stanowią naukowy odpowiednik lustra Alicji. Kiedy Biały Królik Lewisa Carrolla wpada przez króliczą norkę do Krainy Czarów, w rzeczywistości wpada do tunelu.** p. 63 ...w 1845 roku [Riemann] wygłosił wykład, który spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem. Z dzisiejszego punktu widzenia był to bez wątpienia jeden z najważniejszych publicznych wykładów w historii matematyki. W całej Europie rozeszła się wieść o tym, że Riemann zdecydowanie przekroczył granicę geometrii euklidesowej, która władała matematyką przez dwa tysiąclecia. Wiadomość o wykładzie dotarła wkrótce do wszystkich ośrodków naukowych Europy, a świat z uznaniem zaakceptował wkład Riemanna do matematyki. Jego praca została przetłumaczona na kilka języków i wywołała dużą sensację w matematyce. Nie było powrotu do dzieł Euklidesa. p.69 Riemann przewidział jeszcze inny kierunek w rozwoju fizyki. Był jednym z pierwszych, którzy zajmowali się wielokrotnie połączonymi przestrzeniami i tunelami. Aby wyobrazić sobie to pojęcie, weźmy dwie kartki papieru i połóżmy jedną na drugiej. Zróbmy nożyczkami niewielkie rozcięcie w każdej z nich. Potem sklejmy obie kartki wzdłuż nacięć (...) Gdyby jakiś owad żył na górnej kartce, mógłby pewnego dnia przypadkowo wejść w szczelinę i znaleźć się na dolnej kartce. Bardzo by się zdziwił, ponieważ nic nie znajdowałoby się na swoim miejscu. Po wielu eksperymentach odkryłby, że przechodząc przez rozcięcie może powrócić do znanego mu świata. Kiedy mija szczelinę, świat wygląda normalnie. Lecz gdy próbuje pójść na skróty przez nacięcie, wpada w tarapaty.
 * Michio Kaku: //Hiperprzestrzeń: Naukowa podróż przez wszechświaty równoległe, pętle czasowe i dziesiąty wymiar.// Przek. Ewa L. Łokas i Bogumił Bieniok. Warszawa Prószyński i S-ka, 1997. **
 * Cięcie Riemanna to przykład tunelu (tyle tylko, że o zerowej długości) łączącej dwie przestrzenie. Wykorzystał to z sukcesem matematyk Lewis Carroll w książce //Po drugiej stronie lustra.// Cięciem Riemanna, które łączy Anglię z Krainą Czarów, jest lustro. ** Obecnie cięcia Riemanna przetrwały pod dwoma postaciami. Po pierwsze, trafiają do każdego kursu matematyki wyższej na świecie. Gdzie są wykorzystywane w teorii elektrostatyki i przy tworzeniu map konforemnych. Po drugie,, można je odnaleźć w epizodach z //The Twilight// //Zone (Strefa mroku).// (Należy podkreślić, że sam Riemann nigdy nie traktował swoich cięć jako sposobu na podróżowanie między światami).

12. ALI W KRAINIE CZARÓW Ref: Tytuł
 * Alberto Vázquez-Figueroa: //ALI W KRAINIE CZARÓW//. Wrocław, Wydawnictwo Dolnośląskie Sp. z o.o., 2005. ** Tytuł oryginału: //Ali en pais de las maravillas.// Przełożyła Iwona Michałowska.

13.TEATR NIEWIELKI Ref: Alicja, przedstawienie [|www.rubikon.krakow.pl]
 * Irena Hlubek: //TEATR NIEWIELKI.//. Kraków, Wydawnictwo Rubikon, 2003. ** ISBN: 83-88725-56-4


 * ALICJA W KRAINIE CZARÓW ** [pp. 115-155]

Adaptacja powieści Lewisa Carrolla

Osoby: Narrator, Alicja, Biały Królik, Kot Dziwak Szarak bez Piątej Klepki Zwariowany Kapelusznik Suseł, Księżna, Mysz, Pan Gąsienica, Kucharka Karta Kier 2, Karta Kier 5, Karta Kier 7 Królowa, Król, Walet, As, Dziesiątka Niby-Żółw Ława Przysięgłych (kilka osób) Przysięgły Kat Siostra Alicji

Scenografia „Alicja ...” może być realizowana w warunkach kameralnych, ale również dobrze spektakl nadaje się na dużą scenę, efekt ten jednak zależy od umiejętności aktorskich zespołu. // Dość znaczącym zabiegiem teatralnym jest światło, które sugeruje zmiany wzrostu tytułowej postaci. Powiększając cień Alicji poprzez jej podchodzenie do źródła światła sugerujemy zmianę wzrostu. Kiedy Alicja oddala się od źródła światła, następuje pomniejszenie jej cienia – Alicja maleje. Źródłem światła może być reflektor lub lampka nocna z żarówką 150-200W. Drugim zaś wyznacznikiem wzrostu Alicji jest rękawiczka Białego Królika, która powoduje po nałożeniu jej - rośnięcie, zaś po zdjęciu – malenie lub na odwrót. // // Scenografię stanowią albo określone w poszczególnych scenach rekwizyty, albo plansze z malowidłami: „Królewska komnata”, „Most nad Tamizą”, „ W sali sądowej”, „Królestwo morskie”. // PROLOG Na scenę wchodzi Narrator. Po nim z różnych stron wchodzą aktorzy w swoich prywatnych strojach, zaś Alicja i Narrator już w strojach teatralnych. NARRATOR Dzień dobry, droga publiczności. AKTORZY Dzień dobry. Witamy. NARRATOR Spróbujemy dzisiaj przedstawić wam baśniową opowieść o przygodach Alicji w Krainie Czarów. Wszystko rozpoczęło się w gorące, lipcowe popołudnie 1862 roku, Kiedy to podczas przejażdżki łódką po Tamizie Lewis Carroll, wykładowca matematyki w Oxfordzie i autor poważnych książek matematycznych, opowiedział ja małej Alicji i jej dwóm siostrom. I właśnie ta opowieść, a nie prace naukowe przyniosły pisarzowi światową sławę. ALICJA A teraz wyobraźmy sobie, że płyniemy łódką po Tamizie, a Lewis Carroll snuje dla mnie i o mnie interesującą i zadziwiającą opowieść. (//aktorzy ustawiają się w nieokreślonym porządku przy dekoracji „Most nad Tamizą” i śpiewają piosenkę, zaś Alicja wraz z siostrą siadają na stole lub ławce; siostra Alicji czyta książkę, najlepiej duże wydanie „Alicji...” w tłumaczeniu R. Stillera)// WSZYSCY (śpiewają) Łódź nasza płynie ociężale, (...) AKT I Akcja rozgrywa się przed drzwiami prowadzącymi do tajemniczego ogrodu i w domku Białego Królika. SCENA I Scenografia Spokojna muzyka, np. temat przewodni z filmu „Misja” Ennia Moricone, lub „Poranek” ze suity „Per Gynt” Edwarda Griega, budzi Alicję ze snu. Alicja przeciąga się, ziewa. Na scenie powoli następuje jasne, pełne oświetlenie. Muzyka stopniowo zostaje wyciszona. BIAŁY KRÓLIK (wchodzi na scenę) O, moje uszy i bokobrody, robi się strasznie późno! // (Królik ucieka, a Alicja stara się biec za nim i powstrzymać go; po chwili zauważa drzwi; zagląda przez dziurkę od klucza) // ALICJA Jaki piękny ogród! Ach, jakże chciałabym przechadzać się tam, wśród ślicznych kwietników i orzeźwiających wodotrysków. Ale jakże o tym nawet marzyć, jeśli nie mogę nawet głowy wsunąć. Och, gdybym mogła się tak skurczyć, być taka mała jak ... NARRATOR Ale co to? Zdaje się, że Alicja coś znalazła. ALICJA Pewnie, że znalazłam. Tu jest kluczyk do drzwi, a tu ... Co za dziwna buteleczka z napisem; „Wypij mnie”. Łatwo powiedzieć lub napisać: „Wypij mnie”, ale taka naiwna to nie jestem. Zobaczę, czy nie ma napisu: „Uwaga, trucizna”. Ni e, nie ma napisu, czyli mogę spokojnie wypić. (wypija zawartość buteleczki) (...) p.119 ALICJA Co za dziwne pudełko, a w nim ciasteczko z napisem: „Zjedz mnie”. No, dobrze, zjem to ciasteczko. Jeśli przez to urosnę, to dosięgnę kluczyka. Jeśli jeszcze bardziej zmaleję, to będę mogła przedostać się przez szparę w drzwiach. 9zjada ciastko, po którym wydłużają się jej nogi; efekt ten można uzyskać dwoma sposobami; pierwszy: Alicja robi siad skrzyżny; nogi zasłania sukienką, zaś zza kurtyny wysuwane są długie, sztuczne nogi, inny sposób: Alicja zdejmuje swoje buty i rzuca przed siebie; Narrator może wziąć je i rzucić do przodu, potem również Narrator powoduje powrót nóg-butów do Alicji; drugi sposób bardziej pobudza wyobraźnię widza) (...) p.151  ALICJA  (ospale przeciąga się)  Ojej. Jaki miałam przedziwny sen.  SIOSTRA ALICJI  Jeszcze nigdy tak długo nie spałaś.  ALICJA  To był dziwny, ale piękny sen. A wiesz, że i ty byłaś w tym śnie, ale nie byłaś moja siostrą. Byłaś Królową Kier. (przebiega też Biały Królik) I Biały Królik też był w tym śnie.  SIOSTRA ALICJI  Musimy pójść na podwieczorek.  ALICJA  Tylko nie do Zwariowanego Kapelusznika.  SIOSTRA ALICJI  Co ty pleciesz. Mamusia dla nas przygotowała jak zwykle pyszny podwieczorek. ALICJA Chyba muszę wrócić do siebie, bo w tym śnie nie byłam sobą. (na scenę wychodzą wszyscy aktorzy; ustawiają się wokół Alicji i jej Siostry) AKTORZY (śpiewają fragment piosenki „Łódź nasza płynie ...”) Alicjo, Alicjo, weź tę bajkę w dłonie ...

26. Dawno, dawno temu i prawie naprawdę // Ref: krzesło dla Alicji // **Brigid Pastulka: Dawno, dawno temu i prawie naprawdę. Warszawa, Wydawnictwo AMF, 2010**. ISBN: 978-83-60532-18-8 p. 112 Ze sposobu, w jaki Tadeusz rozgląda się na boki, widzę, że choć tyle mówił o tym miejscu, też nigdy jeszcze tu nie był. W Jamie Michalikowej jest mroczno, tylko kolorowe światło miga wśród witraży nad głową. W miarę jak nasze oczy przyzwyczajają się do mroku, z ciemności wyłaniaja się szkice i obrazy na murach jak oczy zwierząt w lesie. Kelner, któremu biały fartuch sięga niemal do stóp, parska lekko, gdy Tadeusz wyciąga dla mnie **jedno z tych wielkich krzeseł, jak gdyby wprost z Alicji w Krainie Czarów.** - Herbata? - pyta kelner. Przytakuję.

27. Uprowadzona // Ref: spadanie // **Michael Robotham: Uprowadzona / LOST. Warszawa, Świat Książki, 2007**. ISBN: 978-83-247-0386-9 Kryminał - Historia uprowadzonej dziewczynki i detektywa z zanikiem pamięci. p. 261 ... posłuchaj! Byłem w podziemiach ... w rzece. Powinniśmy to zobaczyć przed trzema laty. -O czym ty mówisz? - Teraz już wiem, jak Mickey wyprowadzono z kamienicy. Zeszła do piwnicy, a potem do szybu kanalizacyjnego, i **znikła jak Alicja z Krainy Czarów.** Wiem, że to, co mówię, na pierwszy rzut oka nie ma sensu, lecz Joe wykazuje dużą cierpliwość i słucha.

28. Mistrz Ref: Cheshire Cat **Andy Andrews: Mistrz//.// Tłum. Adriana Sokołowska-Ostapko, Kraków, Wydawnictwo OTWARTE, 2009. Tytuł oryginału : //The Noticer.//** ISBN: 978-83-7515-098-8 p. 48 - Właśnie - przytaknął Jones. Nie wolno nam tego oceniać, nie jest to ani dobre, ani złe, po prostu tak jest i już. Tych ludzi, którzy wyrażają uczucia przez dotyk, na własny użytek nazwałem kotami. -Słucham?- uniosłem brwi. -Koty to stworzenia, dla których najważniejszy jest kontakt fizyczny - wyjaśnił staruszek, szczerząc zęby w uśmiechu niczym Kot z Cheshire. -Nie trzeba ich jakoś specjalnie karmić, ponieważ zawsze sobie cos upolują.

29. Zarządzanie czasem Ref: Rozmowa Alicji z Cheshire Cat **Henryk Bieniok: Zarządzanie czasem, Warszawa, Wydawnictwo Difin, 2010.** ISBN: 978-83-7641-189-7 p. 45 2. Zasada strategicznego planowania swojego życia sprowadza się do sporządzania planów życiowych dotyczących dalekiej przyszłości. (...)


 * Ludzi, którzy nie planują swojego życia, dotyczy rozmowa między Alicją a Kotem z //Alicji w Krainie Czarów//:

-Czy możesz mi powiedzieć, którędy mam pójść? - zapytała Alicja. -To zależy od tego, dokąd chcesz dojść - odpowiedział Kot. -Właściwie wszystko mi jedno - odrzekła Alicja. -W takim razie obojętne, którędy pójdziesz.

Lewis Caroll, //Alicja w Krainie Czarów// ||

30. Kryształowy Koń // Ref: wystrój domu // **Dick : //Kod Leonarda da Vinci.// Tłum. Mazurek Krzysztof. Warszawa, Wydawnictwo Sonia Draga; Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz, 2004**. [|www.danbrown.com] p. 534 Rozdział 104 Kaplica

31. Ciemno, prawie noc Ref: Humpty Dumpty, Alicja rośnie **Joanna Bator: Ciemno, prawie noc. Warszawa, Wydawnictwo Grupa Wydawnicz Foksal Sp. z o.o., 2013.** ISBN: 978-83-280- 0839-7 , http://www.wab.com.pl/ 2015

Malejesz, Alicjo, rośniesz [p.122] „Malejesz, Alicjo”, taka wiadomość z nieznanego adresu internetowego, wyświetla się nocą na ekranie mojej komórki i wiedziałam, że nadawcą jest ta sama osoba, która na forum podpisała się imieniem Homar. Przez całe życie miałam do czynienia z żartami na temat Alicji w krainie czarów i już się przyzwyczaiłam, ale ten irytujący awatar zaskoczył mnie swoja przenikliwością. Rzeczywiście po rozmowie z matką zaginionej Andżeliki czułam się słaba, pomniejszona. ___________________________________________________ Humpty Dumpty Dziennikarka spotyka się z babcią zaginionego chłopczyka. Babcia pokazuje udekorowane przez chłopca jajka-niespodzianki. [p. 183]

„Chłopiec okleił jajka czarno-białymi twarzami wyciętymi z gazet, domalowywał szczegóły farbami, dokleił włosy, które wyglądały na prawdziwe. –Jak mu powycinam, to zawsze zbiera – Zofia Socha potwierdził moje podejrzenia. (…) Pomyślałam, że moja siostra, kolekcjonerka osobliwości, zafascynowana tym co mroczne i niezwykła, uwielbiałaby tego upiornego małego artystę o elfich uszach. Wzięłam do ręki dzieła sześcioletniego Fabergé z wałbrzyskiej Palestyny, jajka patrzyły na mnie dwiema parami bliźniaczych oczu. - Humpty i Dumpty – mruknęłam do siebie. - Co? – Zofia Socha się zaniepokoiła. -Są piękne – dodałam na głos, a babcia Patryka westchnęła z ulgą, zdałam jakiś test.